Vandaag, 21 januari, is het de laatste werkdag van Laura Houtenbos – Algemeen manager van Markant. We hielden een afscheidsinterview.

Laura Houtenbos vertrekt na haar functie als Algemeen manager bij Markant, centrum voor mantelzorg. De tijd bij Markant staat voor haar in het teken van samenwerking, zowel met toegewijde collega’s en vrijwilligers als met de gemeente Amsterdam en andere lokale organisaties. Ook wordt die periode gekenmerkt door de betekenisvolle effecten van die samenwerking voor mantelzorgers en zorgvragers in Amsterdam. Een duidelijk hoogtepunt daarin is de Dag van de Mantelzorg. In het kader van haar vertrek kijkt zij terug op haar tijd bij Markant.

Een bijzondere tijd 
Haar periode bij Markant ziet Laura als een bijzondere tijd, waarin zij leert hoe het is om een organisatie te leiden met een mooi maatschappelijk doel: het ondersteunen van mantelzorgers en mensen in de laatste levensfase. “Ik ben dankbaar voor de enorm fijne samenwerking met alle collega’s en samenwerkingspartijen die dat mogelijk heeft gemaakt.”  

In haar eerste maanden als algemeen manager valt Laura snel op hoe groot de toewijding is binnen de organisatie om mantelzorgers en hun zorgvragers te ondersteunen. “Al snel merkte ik hoeveel energie en aandacht collega’s steken in het ondersteunen van mantelzorgers. Die zie je zowel direct terug, in de vorm van informele respijtzorg, als indirect door de training en coaching van professionals in de zorg en het onderwijs. De collega’s werken echt vanuit hun hart en werken met een intrinsieke motivatie. Ik was ook onder de indruk van het werk van ‘onze’ vrijwilligers. Over met hart en ziel werken gesproken… Een ander voorbeeld van die toewijding is te zien in de intensieve samenwerking met andere organisaties. Alles binnen de organisatie is gericht op het ondersteunen van mantelzorgers en mensen in de laatste levensfase, en dat gebeurt met zichtbaar veel toewijding.” 

Inspiratiebron 
Een hoogtepunt van haar werk is de jaarlijkse Dag van de Mantelzorg. Markant krijgt van drie stadsdelen en van Diemen de opdracht om een evenement te organiseren om mantelzorgers in het zonnetje te zetten. “Het is zo fijn om te zien dat mantelzorgers even zelf ontzorgd worden, achterover kunnen leunen en echt kunnen genieten.” De Dag van de Mantelzorg is vooral een hoogtepunt voor Laura omdat ze steevast onder de indruk is van de verhalen van mantelzorgers. Wat die interactie bijzonder maakt zijn vooral de indrukwekkende, soms verdrietige verhalen. De gesprekken geven veel inspiratie om de mantelzorger beter te begrijpen.  Een ander uitkijkmoment is het jaarlijkse vrijwilligersuitje. “Onze vrijwilligers in het zonnetje zetten is belangrijk en dat doen we graag, want zonder hen is er geen Markant. Ook hun verhalen maken altijd indruk op mij en geven motivatie om het vrijwilligerswerk bij Markant voor hen zo goed mogelijk te blijven organiseren.” 

Toenemende druk op de zorg 
Voor Laura is de waarde van Markant duidelijk, zeker in een maatschappij waar mantelzorgers door vergrijzing en toenemende tekorten in de formele zorg steeds verder onder druk komen te staan. Ook benoemt ze de neiging van de formele zorg om te spreken over het ‘inzetten’ van mantelzorgers. Enerzijds begrijpelijk, vindt zij, gezien de nijpende tekorten in de zorg. Anderzijds onderstreept Laura dat woorden ertoe doen: “Je kunt mantelzorgers niet ‘inzetten’. Zij bepalen zelf wat ze kunnen en willen. Het gaat veel meer over ‘samenwerken’, waarbij de waarde van de mantelzorger ook maximaal erkend wordt. Daarbij wordt nog te vaak vergeten dat mantelzorgers ook hun eigen ondersteuningsbehoefte hebben.” 

“Een vrijwilliger die één keer in de week een middag langskomt, geeft vaak alweer heel wat lucht bij de mantelzorger.” 

De rol van de vrijwilliger 
Mantelzorgers zijn mensen die veelal in de spagaat zitten tussen een gezin, werk en mantelzorg. Alle ballen in de lucht houden is daardoor soms lastig. De vrijwilliger kan hierin veel betekenen, geeft Laura aan: “Een vrijwilliger die één keer in de week een middag langskomt, geeft vaak alweer heel wat lucht bij de mantelzorger. De druk op mantelzorgers zal de komende jaren alleen maar toenemen, dus de ondersteuningsbehoefte ongetwijfeld ook. De gemeente raakt hier ook steeds meer van doordrongen. Gelukkig neemt de aandacht voor mantelzorgondersteuning toe.”  

Markant zet ook vrijwilligers in bij mensen in de laatste levensfase en hun mantelzorger. Eén voorbeeld daarvan is Laura sterk bijgebleven; een mantelzorger die zorgde voor haar tante, die in de laatste fase van haar leven zat. De mantelzorger kwam in de knel nadat de zorgorganisatie, die 24-uurszorg leverde voor haar tante, plotseling stopte met die zorg. Daardoor stond de mantelzorger er van het een op het andere moment alleen voor. Markant heeft toen snel vrijwilligers kunnen regelen om haar te ondersteunen. De mantelzorger is later langsgekomen op kantoor met bloemen voor de vrijwilligers en coördinatoren. De boodschap: “Bedankt, ik zal het nooit vergeten.”   

Ook heeft diezelfde mantelzorger een financiële tegemoetkoming gekregen van de betreffende zorgverlener. Deze bijdrage wilde zij graag deels inzetten om Markant te steunen. Dit betekent veel meer dan alleen een schenking voor de organisatie, volgens Laura: “Het gaat natuurlijk allesbehalve om het geld, hoewel we het uiteraard ook enorm waarderen. Waar het vooral om gaat, is dat dit iets zegt over hoe ontzettend waardevol het werk van vrijwilligers kan zijn in een periode waarin je als mantelzorger zelf al op je tandvlees loopt. Dat wij daar als Markant iets in kunnen betekenen, voelt elke dag weer goed.” 

Gouden professionals 
Wanneer Laura wordt gevraagd wat zij achterlaat noemt ze vooral de groep gouden professionals bij Markant, die gewoon lekker doorgaat met waar het goed in is: mantelzorgers en mensen in de laatste levensfase ondersteunen. Ze hoopt dat Markant de ruimte krijgt om te blijven innoveren, om zo ook in de toekomst aan de behoeften van mantelzorgers, mensen in hun laatste levensfase en vrijwilligers te blijven voldoen. Daarbij kaart zij ook aan dat ze hoopt dat de dienstverlening van Markant kan groeien, want ondanks dat Markant al veel mensen kan ondersteunen, is de behoefte in de stad nog vele malen groter. “Ik zie daarbij kansen in de beleidsstrategie van de gemeente: ‘De beweging naar de voorkant’. Dat betekent in essentie dat de gemeente zorg en ondersteuning preventiever en toegankelijker wil inzetten, zodat problemen vroeger worden herkend en aangepakt, nog voordat ze groter en complexer worden en formele zorg nodig is. Hopelijk komen daarbij ook de nodige financiële middelen mee, wat wel nodig is, wil men dit echt goed vormgeven.” 

Boodschap aan de opvolger 
Tot slot geeft Laura een boodschap mee aan haar opvolger: “Blijf dicht bij de mensen voor wie wij het doen, want dan blijf je ook voelen waarvoor we het doen. Sta open voor samenwerking en innovatie, en geef de professionals bij Markant de ruimte. Vertrouw op hun expertise en professionaliteit. Zorg dat de kaders helder staan en houdt ze uit de wind waar nodig. Dan gaan deze mensen echt vliegen!” 

De Gezonde Generatie 
Na het avontuur bij Markant, zal Laura zich bezighouden met het bevorderen van de gezondheid van aankomende generaties als Programmamanager van De Gezonde Generatie. De Gezonde Generatie is een landelijk meerjarenprogramma van de Samenwerkende Gezondheidsfondsen. De ambitie is dat in 2040 de Nederlandse jeugd de gezondste is ter wereld. Dit leidt tot een gezondere bevolking met minder chronisch zieken, minder zorgkosten en een langer gezond leven voor iedereen in Nederland.
Markant bedankt Laura voor haar inzet in de afgelopen periode en wenst haar veel succes bij haar nieuwe rol.