Vorige week presenteerden D66, VVD en CDA hun plannen voor de komende 4 jaar. Het coalitieakkoord heet ‘Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland’. Maar de plannen voor de zorg en mantelzorgers klinken niet als een verbetering.

De plannen van de coalitie zijn nog niet definitief. Voor elk plan moeten de 3 coalitiepartijen steun vinden in een meerderheid in de kamer. Maar als het aan de coalitiepartijen ligt, zijn dit de belangrijkste plannen op het gebied van (mantel)zorg.

Mantelzorg onmisbaar
Er is in de plannen erkenning voor mantelzorgers, maar wel als een belangrijk onderdeel van het zorgstelsel. Mantelzorgers worden ‘onmisbaar’ genoemd. Onmisbaar omdat zij dagelijks ondersteuning bieden die professionele zorg aanvult en ontlast. Maar op een paar kleine punten na, staat er niets in het plan hoe mantelzorgers ondersteund worden om de toenemende zorg te kunnen blijven geven.

Het enige concrete in de plannen is: “We ondersteunen mantelzorgers door het blijven bieden van respijtzorg*.” Het blijft onduidelijk of hier meer in geïnvesteerd gaat worden. Nu al is er een tekort aan mogelijkheden voor respijtzorg.

*Respijtzorg is het bieden van vervangende zorg, zoals dagopvang, logeeropvang of opvang/ondersteuning thuis.

Zorgzame en gezonde samenleving
Door de vergrijzing en daarmee de stijgende zorgvraag aan de ene kant, en de tekorten in de zorg op het gebied van geld en personeel aan de andere kant, kunnen we straks niet iedereen de zorg bieden die ze nodig hebben. We moeten nu ingrijpen en hervormen om een zorginfarct te voorkomen, zegt de coalitie.
De coalitie wil inzetten op preventie en welzijn en de inzet van slimme technologie om mensen te helpen langer gezond te leven. Zo kunnen ze ook langer werken en zelfstandig blijven. Ze willen sterke, zorgzame buurten creëren. Samen met cliënten, patiënten, familie, mantelzorgers en vrijwilligers, zorgverleners en professionals in het sociaal domein.

De coalitie wil door het investeren in zorgzame buurten, dat er meer ouderen en mensen met een beperking langer thuis blijven wonen en niet naar een verpleeghuis of instelling gaan.

Kortom, de titel ‘Aan de slag’ lijkt vooral te slaan op mantelzorgers die nu al bergen werk verzetten.

Bezuiniging langdurige zorg en ouderenzorg
Het plan is om meer dan 1 miljard euro te bezuinigen op de langdurige zorg. De Wet langdurige zorg (Wlz) wordt herzien op doelmatigheid, passende zorg, kwaliteitsnormen, en bijbehorende tarieven. Daarnaast wordt 320 tot 470 miljoen euro voor de ouderenzorg, op een andere manier uitgegeven.

Wonen en zorg moeten gescheiden worden in de ouderenzorg. Er moeten nieuwe woonvormen komen. En een deel van de zorg moet worden opgevangen door de zorgzame buurten waar ontmoeting, de aanpak van eenzaamheid en zorg voor elkaar centraal staat.

Minder geld voor huishoudelijke hulp
Ouderen en zieken moeten zelf meer betalen voor huishoudelijke hulp vanuit de Wmo. Onder meer door deze hulp afhankelijk te maken van de hoogte van je inkomen.

Steun voor werkende mantelzorgers?
Het moet eenvoudiger worden om werk met een gezin en zorg te kunnen combineren, staat er in het plan. Dat zou betekenen dat er steun komt voor mensen die een baan met mantelzorg combineren. Als maatregel wordt genoemd dat het verlofstelsel vereenvoudigd wordt.

Zorgverzekering
Het eigen risico gaat naar 460 euro. Dat is 75 euro meer dan nu. Er zou dan wel een maximum eigen risico per behandeling moeten komen van 150 euro. Zo ben je nooit in 1 keer je hele eigen risico kwijt.
Ook is het plan om in fases de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg af te schaffen. Je kunt dan alleen vergoeding krijgen voor behandeling bij zorgaanbieders met een contract met de verzekeraar.

Chronisch zieken en mensen met een beperking
De coalitie heeft extra oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking. Zowel financieel als in de dagelijkse praktijk. De coalitie wil deze groep tegemoetkomen in hun zorgkosten via de gemeente. Zo hoeft niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen. Ook is het plan om chronisch zieken tegemoet te komen in de zorgkosten.

Het aankomende kabinet wil hiervoor investeren in het gemeentefonds. En in het maken van landelijke bindende afspraken, zodat regelingen eenvoudiger, effectiever en gelijker worden tussen gemeenten.

Geestelijke gezondheidszorg
Er komt meer preventie in de vorm van programma’s op school, het werk en in de wijk.
De financiering en organisatie van de geestelijke gezondheidszorg wordt hervormd, zodat er meer geld en tijd vrijkomt voor complexere gevallen. Ook wil de coalitie dat vaker bemoeizorg wordt aangeboden bij mensen die zorg mijden of onbegrepen gedrag vertonen.
Daarbij moet het makkelijker worden om van de ene zorgwet over te gaan in de andere, bijvoorbeeld als een jongere 18 wordt en niet meer onder de Jeugdwet valt. Dat zou voor mantelouders een grote vooruitgang zijn.

Mantelzorgwoningen worden vergunningsvrij
Een positief puntje in de plannen: je hebt geen vergunning nodig als je een mantelzorgwoning op je eigen terrein wilt zetten. Voor Amsterdam is dit maar beperkt aan de orde: niet veel woningen hebben voldoende eigen grond om een mantelzorgwoning op te zetten.